Biyonik Kulak

Biyonik Kulak (Koklear İmplant Ameliyatı)

İşitme, insanın çevresiyle bağ kurmasını, dil geliştirmesini, konuşmayı öğrenmesini ve sosyal bir birey olarak hayata tutunmasını sağlayan en temel duyulardan biridir. Ancak hem doğuştan gelen faktörler hem de sonradan yaşanan hastalıklar veya travmalar nedeniyle, bazı bireylerde her iki kulakta da çok ileri ya da tam işitme kaybı meydana gelebilir. İşitme kaybının bu derece ağır olduğu durumlarda, dışarıdan gelen sesleri sadece yükselterek kulağa veren geleneksel işitme cihazları (kulaklıklar) hastaya hiçbir fayda sağlamaz. İşte bu aşamada, işlevini tamamen yitirmiş olan iç kulak hücrelerinin yerine geçerek sesleri doğrudan işitme sinirine elektriksel uyarılar halinde ileten koklear implant, halk arasındaki adıyla “biyonik kulak” teknolojisi devreye girer. Biyonik kulak ameliyatları, hem sağır ve dilsiz kalma riski taşıyan çocukların dünyaya kapılarını açmasını sağlar hem de sonradan işitmesini kaybeden yetişkinleri yeniden seslerin dünyasına döndürür. İstanbul’un merkezi ve ulaşımı en kolay lokasyonlarından biri olan Fatih bölgesinde hastalarını kabul eden Op. Dr. Osman Karaaslan, işitme engellini ortadan kaldıran ve hayat değiştiren modern koklear implant operasyonlarını başarıyla gerçekleştirmektedir.

Biyonik Kulak (Koklear İmplant) Nedir ve Nasıl Çalışır?

Biyonik kulak (koklear implant), geleneksel işitme cihazlarından tamamen farklı çalışan, ileri teknoloji ürünü bir tıbbi cihazdır. İşitme cihazları sesi sadece yükseltir; ancak iç kulaktaki işitme tüyleri (koklea içindeki siliyer hücreler) tamamen hasar görmüşse ses ne kadar yükseltilirse yükseltilsin beyne iletilemez. Biyonik kulak ise bu hasarlı bölgeyi bypass ederek doğrudan işitme sinirini (koklear sinir) uyarır.

Cihaz iki temel parçadan oluşur:

• Dış Parça (Ses İşlemcisi): Kulak arkasına takılan, tıpkı bir işitme cihazına benzeyen parçadır. Çevredeki sesleri mikrofonuyla toplar, dijital kodlara dönüştürür ve kafa derisinin hemen üzerinden bir mıknatıs vasıtasıyla iç parçaya aktarır.

• İç Parça (İmplant): Ameliyatla kulak arkasındaki kemiğin altına yerleştirilen alıcı-uyarıcı kısım ile iç kulağın (koklea) içine salınan milimetrik elektrot zincirinden oluşur. Dış parçadan gelen sinyalleri alır, elektriksel uyarılara dönüştürür ve işitme sinirine gönderir. Beyin bu uyarıları “ses” olarak algılar.

Fatih lokasyonundaki muayenehanesinde hastalarını ağırlayan Op. Dr. Osman Karaaslan, ileri ve çok ileri derecede işitme kaybı olan hastaları çok yönlü test süreçlerine tabi tutarak biyonik kulak teknolojisine uygunluklarını titizlikle değerlendirmektedir.

Biyonik Kulak Ameliyatı Kimlere Yapılır? (Koklear İmplant Adayları)

Koklear implant ameliyatı hem çocuklara hem de yetişkinlere uygulanabilen bir yöntemdir. Ancak operasyonun başarısı, adayın doğru seçilmesine ve ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecine bağlıdır. Genel olarak şu iki grup biyonik kulak için en uygun adaylardır:

1. Doğuştan İşitme Kaybı Olan Çocuklar (Prelingual Dönem)

Biyonik kulak uygulamasında en kritik grup çocuklardır. Çocukların konuşmayı öğrenebilmesi ve dil gelişimini tamamlayabilmesi için mutlaka duyabilmesi gerekir. Her iki kulakta çok ileri derecede işitme kaybı olan çocuklarda implantasyon için en ideal yaş 1 ile 4 yaş arasıdır. Hatta tıp dünyasında kabul gören yaklaşım, beyin gelişiminin (plastisite) en yüksek olduğu ilk 1-2 yaş içinde bu ameliyatın yapılmasıdır. Zamanında müdahale edilen çocuklar, akranlarıyla aynı okullara gidebilir, normal bir şekilde konuşmayı öğrenebilirler.

2. Sonradan İşitmesini Kaybeden Yetişkinler (Postlingual Dönem)

Konuşmayı ve duymayı daha önce bilen, ancak geçirdiği ateşli hastalıklar (menenjit gibi), genetik faktörler, kafa travmaları veya ani işitme kayıpları nedeniyle her iki kulağındaki işitmesini tamamen kaybeden ve işitme cihazlarından artık hiçbir fayda görmeyen yetişkinler de biyonik kulak ameliyatından çok yüksek fayda sağlarlar.

Op. Dr. Osman Karaaslan, İstanbul Fatih‘teki klinik süreçlerinde; detaylı işitme testleri (Odyometri, ABR/BERA), kulak tomografisi (BT) ve MR (Emar) görüntülemeleriyle iç kulak anatomisinin ve işitme sinirinin varlığını doğrulamadan ameliyat kararı vermemektedir.

Biyonik Kulak (Koklear İmplant) Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Koklear implant ameliyatı, tam teşekküllü hastane şartlarında, genel anestezi altında ve yüksek çözünürlüklü cerrahi mikroskoplar eşliğinde gerçekleştirilen bir mikro-cerrahi operasyondur. Operasyon süresi vakanın anatomik durumuna göre ortalama 1.5 – 2 saat sürmektedir.

Cerrahi aşamalar şu şekilde ilerler:

1. Giriş ve Kesi: Kulak arkasından saçlı deri sınırına yakın küçük bir cerrahi kesi açılır.

2. Yatak Hazırlığı: Kulak arkasındaki mastoid kemik üzerinde, implantın dışarıdan belli olmaması ve yerinden oynamaması için milimetrik bir yuva (yatak) hazırlanır.

3. Kokleostomi (İç Kulağa Giriş): Mastoid kemik tur motorlarıyla nazikçe geçilerek orta kulak boşluğuna ve oradan da iç kulağın “koklea” (salyangoz) adı verilen bölümüne milimetrik bir delik açılır.

4. Elektrot Zincirinin Yerleştirilmesi: İmplantın alıcı gövdesi kemik üzerindeki yuvaya sabitlenirken, çok hassas olan elektrot telleri salyangozun (iç kulağın) içine milimetrik olarak ilerletilir.

5. Kapatma: Cihazın yerleşimi ve fonksiyonelliği ameliyat esnasında özel bilgisayarlı sistemlerle (telemetri testleri) kontrol edildikten sonra kulak arkasındaki dokular estetik dikişlerle kapatılır.

Mikro-cerrahi hassasiyete ve ameliyat esnasındaki teknolojik ölçümlere büyük önem veren Op. Dr. Osman Karaaslan, iç kulak anatomisine zarar vermeyen, yumuşak elektrot yerleştirme tekniklerini (soft surgery) kullanarak hastanın iç kulaktaki mevcut kalıntı işitme rezervlerini de maksimum düzeyde korumayı hedeflemektedir.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci ve Cihazın Açılması (İlk Ses)

Biyonik kulak ameliyatı sonrasındaki süreç, cihazın hemen o gün çalışmaya başlamaması nedeniyle diğer kulak ameliyatlarından biraz farklıdır:

• Hastanede Kalış ve İlk Günler: Hastalar genellikle ameliyattan sonra 1 veya 2 gece hastanede gözetim altında misafir edilir. Kulak arkasındaki dikişler gizli ve eriyen dikişler değilse ortalama 7-10 gün sonra alınır. Bu süreçte kulak arkasında hafif bir şişlik olması normaldir.

• Cihazın Açılması (Aktivasyon – İlk Gün): Ameliyat bittiğinde dış parça hemen takılmaz. İç parçanın kulak arkasındaki dokularla tamamen bütünleşmesi ve yara yerinin iyileşmesi için 3-4 hafta beklenir. İyileşme tamamlandığında, dış ses işlemcisi hastanın kulağına takılır ve bir bilgisayar yazılımı aracılığıyla implant ilk kez çalıştırılır. Hastanın dış dünyadaki sesleri ilk kez duyduğu bu “aktivasyon günü”, özellikle doğuştan işitme engelli çocukların aileleri için çok duygusal ve mucizevi bir andır.

• Eğitim ve İşitme Rehabilitasyonu (Başarının Sırrı): Biyonik kulak takılması sadece bir cerrahi işlemden ibaret değildir. Özellikle doğuştan işitme kaybı olan çocukların implant açıldıktan sonra sesleri anlamlandırması, kelimeleri öğrenmesi ve konuşabilmesi için yoğun bir özel eğitim ve konuşma terapisi (rehabilitasyon) sürecine girmesi şarttır. Yetişkinlerde ise beyin sesleri zaten tanıdığı için adaptasyon süreci çok daha hızlı ve kolay olmaktadır.

Op. Dr. Osman Karaaslan, İstanbul Fatih‘teki periyodik takip muayeneleri ile hastalarının kulak arkası doku iyileşmesini yakından takip etmekte; cihaz programlama (haritalama) ve rehabilitasyon ekipleriyle koordineli çalışarak hastaların sesleri en net ve konforlu şekilde algılamasını sağlamaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Biyonik kulak takılan hastalar MR (Emar) cihazına girebilir mi?

Modern koklear implantların iç parçaları, belirli güçteki (genellikle 1.5 Tesla veya yeni nesillerde 3 Tesla) MR cihazlarıyla uyumlu olacak şekilde üretilmektedir. Ancak MR çekimi öncesinde mutlaka hekiminizden ve cihaz markasından onay alınmalı, gerekli durumlarda kulak arkasına özel bir bandaj uygulanmalıdır.

Cihazın dış parçası ile denize veya banyoya girilebilir mi?

Biyonik kulağın kulak arkasına takılan dış parçası elektronik bir cihazdır. Günlük kullanımda suya dayanıklı modelleri bulunmakla birlikte, denize/havuza girerken veya banyo yaparken dış parçanın çıkarılması ya da cihaz markalarının sunduğu özel su geçirmez koruyucu kılıfların (waterproof skin) kullanılması gerekir. İç parça ise tamamen derinin altında olduğu için sudan etkilenmez.

Yasal Bilgilendirme: Web sitemizde yer alan biyonik kulak ve koklear implant ameliyatına dair tüm içerikler, kullanıcıları tıbbi süreçler, cerrahi yöntemler ve cihaz teknolojileri hakkında doğru bilgilendirmek amacıyla hazırlanmış genel tıp bilgileridir. Sağlık Bakanlığı mevzuatları ve yasal düzenlemeler uyarınca, internet ortamında sunulan bu veriler kesinlikle bir tanı, teşhis, muayene veya tedavi yöntemi olarak kullanılamaz. İleri derece işitme kayıplarında implant uygunluğu; detaylı odyolojik incelemeler, radyolojik görüntülemeler ve multidisipliner bir değerlendirme ile belirlenir. Doğru bir analiz ve size en uygun tedavi protokolünün belirlenmesi için muayenehanemizle iletişime geçerek randevu alabilir, uzman hekim değerlendirmesine başvurabilirsiniz.